De zuil van Phocas bestond oorspronkelijk uit - volgens de inscriptie op de sokkel - de zuil zelf en een erbovenop geplaatst gouden standbeeld van de byzantijnse keizer Nikephoros Phocas ter ere van wie de zuil opgericht was. Uitvoerder van dit project was de patriciër en exarch (kardinaal) Smaragdus in opdracht van paus Bonifatius IV, om de keizer te danken voor - volgens de inscriptie - "diens talrijke weldaden, voor het herstel van de vrede in Italia en voor bewaren van de vrijheid", maar in werkelijkheid bovenal omdat de keizer het belangrijkste heidense heiligdom, het Pantheon, aan de kerk ten geschenke gegeven had. De paus wijdde het vervolgens als christelijke kerk, de Santa Maria ad Martyres.
Voor de zuil in kwestie (hoogte 13.6 meter), werd een oudere zuil met corintisch kapiteel, uit de 2e eeuw n.C. gebruikt, die deel uimaakte van een ander monument; enige tijd geleden heeft men kunnen vaststellen dat deze zuil afkomstig is van het ronde tempeltje op het forum boarium.
Het belang van de zuil van Phocas is gelegen in het feit dat het het laatste antieke "heidense" monument is geweest, dat op het forum geplaatst werden wel in 608 n.C. Vanaf dit jaar begon het in toenemende verlaten van het forum, dat zodoende helemaal "dichtslibde" en werd tot het latere bij de romantici zo geliefde "campo vaccino" (koeienveld), waarbovenuit nog slechts de toppen staken van enkele bouwsels, waaronder de zuil van Phocas. Vanaf 608 werden in de omgeving nog slechts gebouwen gebouwd voor de christelijke cultus, gebruik makend van het materiaal uit antieke monumenten.
|
