 |
|
 |
|
|
|
Roma Antica: Mons Palatinus: Paleizencomplex Domitianus: Domus Flavia |
|
Het paleizencomplex van Domitianus bestond uit drie gedeelten: (van west naar oost:) Domus Flavia (het officiële en representatieve paleis), Domus Augustana (de prive residentie van de keizer) en het Stadion, zoals de afzonderlijke gedeeltes tegenwoordig aangeduid worden. De bouw werd begonnen in 81 nC met het Domus Flavia, vervolgens het Domus Augustana en tenslotte het Stadion, in 92 nC was het hele complex gereed. |
|
Het Domus Flavia:
|
|
 Plattegrond Domus Augustana: "Domus Flavia" |
A. Hoofdingang (?) B. Secundaire ingang |
| Tegenwoordig betreedt men het Domus Flavia ofwel halverwege de oostzijde (vanuit het Domus Augustana) ofwel halverwege de westzijde via één van de oorspronkelijke zij-ingangen (B). In beide gevallen komt men uit in het immense peristylium. (Lees verder onder de foto's) |
|
 Domus Flavia: peristylium met zicht op de doolhof-fontein ende noordzijde |
|
| Het centrale gedeelte van het Domus bestaat uit een immens groot rechthoeking peristylium (1), met een porticus met zuilen van Numidisch marmer (oud-geel), waarvan slechts fragmenten van de bases, trommels en kapitelen (in wit marmer) over zijn. In het midden van het peristylium is een grandioze achthoekige fontein, met muurtjes die een doolhof vormen (deze zijn grotendeels van een moderne restauratie). |
|
 Domus Flavia Zij-ingang via de achthoekige zaal. (B) |
 Domus Flavia: Aula Regia (2) |
| Wie binnenkomt vanaf het westen komt door een achthoekige zaal , die zich opent in het midden van deze flank van het paleis en wordt geflankeerd door twee vertrekken met een extreem clompexe onregelmatige plattegrond.; een andere ingang komt van een aftakking van de cryptoporticus van Nero en uitmondt in het vertrek achter de absis van de basilica. Beide waren secundaire ingangen. Aan deze zijde liep langs de buitenmuur een porticus met zuilen en vervolgens naar het noorden draaide langs de voorgevel. Zie ook Onder het Domus Flavia voor eronder gelegen gebouwen uit de tijd van de republiek en Nero. |
Aan de noordzijde wordt het peristylium afgesloten door een drietal indrukwekkende ruimtes. In het centrum hiervan bevindt zich een grandioze zaal: de Aula Regia. Deze aula was verbonden met het peristylium door middel van twee deuren, waartussen een weinig geaccentueerde absis; in de tegenovergelegen korte zijde was één grote centrale ingangspoort. De wanden zijn geaccentueerd met machtige uitbouwen, die onregelmatige nissen omsluiten: het gaat hierbij om één van de meest indrukwekkende creaties van de "Flavische barok". In de nissen stonden gigantische beelden van gekleurd marmer, voorstellende o.a. Bacchus en Hercules (nu in het museum van Parma). In deze zaal vonden op de dagen van de audienties de "salutationes" aan de keizer plaats, door zeker een groot en imponerend aantal personen. De absis was natuurlijk bestemd voor de keizer zelf, die zich daar presenteerde in volle glorie al "dominus et deus" (meester en god), zoals voor het eerst Domitianus genoemd wilde worden. |
 Domus Flavia: "Basilica" (3) |
 Domus Flavia: "Lararium" (4) |
| De westelijke van de drie zalen is de zogenaamde "Basilica" (3) . Deze is niet in de beste condities, onder meer omdat veel van de architektonische elementen erin er niet toe behoren, maar willekeurig door de eerste opgravers erin gezet zijn. Het gaat hier om een rechthoekige zaal die aan de zuidkant eindigt in een diepe halfronde absis. Een dubbele rij zuilen moest de zaal in dreie schepen verdelen. De aanwezigheid van de absis doet vermoeden dat het bestemd voor publieke functies waarbij de aanwezigheid van de keizer vereist was. Onlangs is - met goede argumenten - aangenomen dat dit het Auditorium was, de zaal voor de bijeenkomsten van de Raad van de keizer. Hier was het dus waar concreet de besluiten genomen werden voor de politiek en het bestuur van het Keizerrijk. |
Ten oosten van de Aula Regia is ook een ruimte van bescheidenere afmetingen en het is moeilijk te definiëren waar deze voor gebruikt werd. De huidige naam "Lararium" (4) mist elke grond. Het feit dat de weg komend van het noorden (Forum Romanum), de clivus Palatinus, liep naar een punt een beetje ten oosten van dit vertrek, maar naar het midden van het complex, gevormd door het Domus Flavia en Domus Augustana, doet vermoeden dat dit de hoofdingang (A) was van het paleis. In dat geval is de veronderstelling aannemelijk dat het "Lararium" de ruimte was waar de praetoriaanse garde van de wacht gehuisvest was, die de hoofdingang van het paleis moest bewaken. Zie ook Onder het Domus Flavia voor eronder gelegen gebouwen uit de tijd van de republiek en Nero. |
 Domus Flavia: het peristylium met zicht naar de zuidzuide met het Triclinium |
|
| De andere kant van het peristylium, de zuidzijde, wordt in beslag genomen door een bijna ononderbroken grootse zaal (5) geflankeerd door 2 kleinere vertrekken (6). De grote zaal, het Triclinium, heeft een niet te diepe absis aan weerszijden waarvan zich 2 deuren bevinden waardoor men naar de erachter gelegen ruimtes kon gaan, zoals de twee bibliotheken van de tempel van Apollo. Het triclinium heeft nog een deel van zijn rijke marmeren plaveisel bewaard boven een hypocaustum (systeem van een dubbele vloer, gebruikt voor verwarming door middel van hete lucht) hetgeen wijst op het gebruik als wintertriclinium of c(o)enatio (wintereetzaal). Er zijn restauraties geweest in de tijd van Hadrianus en van Maxentius. Het gaat bij dit triclinium zeer waarschijnlijk om de Cenatio Iovis (eetzaal van Iuppiter), waarover verschillende notities bewaard zijn gebleven. |
|
 Triclinium vanaf oostzijde met afgedekt mozaiek |
 Mozaiekvloer in het Triclinium "C(o)enatio Iovis" |
| Van de twee symmetrische zijvertrekken is alleen de rechter in voldoende mate bewaard gebleven; in het midden daarvan bevindt zich een ovale fontein, nogal gerestaureerd, die via de grote vensters die gericht waren op het triclinium gezien kon worden door de gasten aan het banket. Onder het plaveisel van eenvoudige marmeren platen uit de tijd van Domitianus, is een ander, veel ouder, tevoorschijn gekomen dat behoort tot de meest opmerkelijke voorbeelden van marmeren plaveisel uit de keizertijd. Dit behoorde tot de tweede verdieping van een nymphaeum, onderdeel van een gebouw dat weer bedekt was door het paleizencomplex van Domitianus en dat een van de onderdelen van de woningen van Nero was, misschien het nooit voltooide Domus Aurea. |
 Nymphaeum ten westen van het triclinium |
| Zie ook Onder het Domus Flavia voor eronder gelegen gebouwen uit de tijd van de republiek en Nero. | |
