 |
|
 |
|
|
|
Ss. Michele e Magno (de Friezenkerk) |
|
De Friezenkerk (Ss. Michele e Magno) is sinds 1990 de nationale kerk van Nederland in Rome. Zij ligt dichtbij het St. Pietersplein in de Borgo, de oude pelgrimswijk bij de St. Pieter. Voor 1990 was de officiële nationale kerk van Nederland de S. Maria dell' Anima, die echter gedeeld werd met Duitsland en Oostenrijk. In 1990 wist mgr. M. Muskens, de latere bisschop van Breda en op dat moment rector van het Nederlands college te Rome, de oude connectie tussen de Ss. Michele e Magno en de (noordelijke) Nederlanden te herstellen. Aan de opgang naar de kerk is duidelijk te zien dat zij is gebouwd tegen de helling van een heuvel, de Janiculus, die grenst aan het Sint Pietersplein. (foto rechts) Dankzij deze ligging heuvelopwaarts is zij bewaard gebleven toen in de 16e eeuw alle gebouwen die onder aan de heuvel stonden werden gesloopt voor de bouw van de nieuwe Sint Pieter. Mede door deze gunstige ligging is de Kerk van de Friezen het enige bestaande gebouw dat ons nog rechtstreeks herinnert aan de hierboven genoemde scholae bij het graf van Petrus. Door deze unieke geschiedkundige waarde is de kerk in 1990 door UNESCO, samen met bekende kerken, zoals de St. Jan van Lateranen, de Maria Maggiore en de Paulus Buiten de Muren, toegevoegd aan de Werelderfgoedlijst. (lees verder onder de foto) |
 De opgang naar de Friezenkerk |
 Gravure Friezenkerk (ontleend aan M.C. Escher World) |
|
| Vanaf de 8e eeuw kwam de kerstening van de noord-westelijke landen goed op gang, in ons land was dit voornamelijk het werk van Willibrord. Eenmaal christen geworden wilde men er ook echt bijhoren en ging men in grote getale op pelgrimstocht naar Rome, met name naar het graf van Petrus. Petrus was buiten de stad in het Circus van Caligula (of Nero) ter dood gebracht en daar vlakbij begraven. In de 4e eeuw liet keizer Constantijn de Grote boven het graf van Petrus, waarvan de plaats de eeuwen door bekend was gebleven en in ere gehouden, een kerk bouwen: de oude St. Pieter. Tussen deze oude basiliek en de Tiber was een vlakte, waar men zich gemakkelijk kon neerzetten, iets wat voor mensen die van zo ver kwamen wel handig was. Zo ontstonden daar buiten Rome per bevolkingsgroep verschillende nederzettingen met de nodige voorzieningen: een herberg, een put, een gasthuis, een eigen kerk(je) en een kerkhof. Deze nederzettingen werden (in het Latijn) scholae genoemd. Alleen de Saksen gebruikten een woord uit hun eigen taal "burg", een naam die zelfs overging op de latere rione aldaar Borgo. In de tijd van het ontstaan van de scholae onderscheidde men nog maar slechts vier bevolkingsgroepen: de Saksen, Anglo-Saksen, Franken en Friezen. Onder Friezen verstond men in die tijd iedereen uit de noordelijke Lage Landen. Ieder van deze groepen had zijn eigen schola, maar de schola Frisonum lag het dichtstbij de St. Pieter. Ieder die uit het Friese gebied naar Rome kwam streek hier neer. Deze schola Frisonum bevond zich al eind 8e eeuw op de plek waar nu de Kerk van de Friezen staat en deze schola wordt genoemd bij de ontvangst van paus Leo III bij zijn terugkeer in Rome in 799, bij de begroeting van Karel de Grote in 800 en door Lodewijk II in 844. In 845 verdedigden de Friezen samen met de inwonders van de andere scholae de St. Pieter en bijbehorende wijk tegen de inval van de Saracenen, maar helaas werden de scholae geplunderd. In 848 begon paus Leo dan ook met de bouw van een muur om het Vaticaans gebied: de Città Leonina. |
|
 Toren van de Friezenkerk |
Van het oude, originele kerkje dat bij die kleine nederzetting hoorde is niets teruggevonden. Het moet verwoest zijn door oorlogsgeweld. De patroon van de Friezenkerk was: Michael, de aartsengel die Rome ooit van de pest heeft bevrijd en wiens beeld nu op de Engelenburcht staat. Later kreeg het er een tweede patroon bij: St. Magnus, een heilige 3e-eeuwse bisschop die bij toeval hier, vijfhonderd jaar na zijn dood, terecht kwam. Volgens een inscriptie(uit de 13e of 14e eeuw) hadden al te ijverige Friezen namelijk zijn relieken mee naar het hoge noorden willen nemen, maar dat zou door Paus Leo IV (5e eeuw) tegengehouden zijn en de relieken bleven in Rome, in de kerk die vanaf toen een dubbele naam kreeg: kerk van Ss. Michael en Magnus. In 1141 is de nieuwe kerk gebouwd: groter en mooier dan de eerste kerk geweest moet zijn. Het was een romaans bouwwerk, met oude zuilen, en een fraaie klokkentoren. Die klokkentoren is nog steeds te bewonderen, (foto links). De kerk ziet er nu heel wat anders uit dan toen hij gebouwd werd. In de achttiende en negentiende eeuw werd het interieur zo ingrijpend gewijzigd, dat alleen kleine details die ouderdom nog verraden. Er zijn twee fragmenten van een grafplaat voor een zekere Hebus, een Friese ridder die in 1004 in Rome op negentigjarige leeftijd overleed. Op een bepaald moment in de geschiedenis bleven de Friezen weg. De pausen waren naar Avignon in Frankrijk verhuisd en Rome was een grote ruïne waar de pelgrim of toerist weinig te zoeken had. De mooie nederzetting kwam grotendeels leeg te staan en de buren kochten alles op. (lees verder onder de foto) |
 Huidige interieur van de Friezenkerk |
|
| Vanaf de vijftiende eeuw is de kerk en het gebied rond de kerk het bezit van het kerkbestuur van de St.Pieter. Zij hebben de kerk sindsdien beheerd, als parochiekerk, seminariekapel, en bijkerk bij de St.Pieter. De laatste eeuwen werd de kerk in gebruik gegeven aan een de Broederschap van het H.Sacrament, een met het Vaticaan verbonden religieuze organisatie. Zij gebruikten en onderhielden de kerk en hadden zoveel gevoel voor geschiedenis dat ze in de vorige eeuw drie heilige Friezen in de kerk hebben afgebeeld: Willibrord, Bonefacius en Swibertus. Maar de Friezen kwamen terug. Sommigen in Rome kunnen dat nog haarfijn vertellen hoe het idee ontstond om in die oude ‘Kerk van de Friezen’ weer in het Nederlands en (soms) in het Fries te gaan bidden. Eerst werd de kerk bij bijzondere gelegenheden ‘gehuurd’. Toen kwam het idee een kleine ‘Nederlandse parochie’ op te richten en iedere zondag in de eigen Nederlandse taal de liturgie te gaan vieren. Langzaam aan ontstonden er goede contacten met de eigenaars van de kerk. Die waren blij steun te krijgen voor onderhoud en restauratie. Vanuit die goede contacten kwam het tot een vast contract: de Italiaanse kerk ‘Ss. Michele e Magno’ werd tegelijkertijd de Nederlandse ‘Kerk van de Friezen’. Voor meer informatie en details zie hier: De Friezenkerk. |
|
 De Heilige Trap van de Friezenkerk |
Ook de Friezenkerk heeft een Heilige Trap: een hardstenen trap van 33 treden die sinds eeuwen rechtsteeks van de Borgo S.Spirito naar het interieur van de kerk leidt. Een bekendere Heilige Trap is in het oude Lateranenpaleis, tot de overgang naar het Vaticaan de zetel van de paus. Misten de pausen hun Trap, toen ze naar het Vaticaan verhuisd waren en zorgden ze daarom voor een nieuwe, recht tegenover hun nieuwe huis ? In ieder geval vermeldt een gedenksteen uit 1603 dat de trap door paus Clemens VIII is aangelegd, als trap om het Lijden van de Heer te gedenken. In die tijd leidde de trap rechtstreeks naar het priesterkoor van de kerk en naar een speciaal Lijdensaltaar links. Bij de restauratie van 1756 werd echter het priesterkoor verkleind en kwamen er aparte zijruimtes. Toen werd aan de bovenzijde van de trap in de nieuw ontstane ruimte een kruisbeeld geplaatst, in de zichtlijn van de trap. Pas sinds 2000 is de Trap weer open, op woensdag en op zondag en op bijzondere dagen. Bij de restauratie werd echter het kruis permanent zichtbaar gemaakt door een kijkgat in de deur en door de aanleg van goede verlichting. Vanaf de Borgo S.Spirito kan ieder door een klein kruis heenkijken en het grote kruis zien. |
 Ingang van de Friezenkerk (bovenaan de opgang) |
|
ROMA MODERNA
(vanaf 608 nC.) (Naar: Roma Moderna Home) (Naar: Roma Antica Home) Compleet stratenplan Rome Overzichtskaart Rioni Overzicht alle Rioni: |
I. Monti |
Rione XIV Borgo |
| Bezienswaardigheden: |
