Rione X Campitelli Ss. Cosma e Damiano

Rome rione X Campitelli: Ss. Cosma e Damiano
De kerk van de Heiilgen Cosmas en Damianus (Ss Cosma e Damiano) is in 527 gebouwd door paus Felix IV in één van de bibliotheken van de Templum Pacis en in het bouwwerk dat bekend staat als Tempel van Romulus. Deze twee gebouwen waren aan de paus geschonken door Amalasunta, de dochter van Theodorik, om de kerk in te bouwen, die de paus wijdde aan de Ss Cosma e Damiano, tweelingbroers en allebei arts, die in 303 het marelaarschap ondergingen.
De kerk Ss Cosma e Damiano de ingang aan de Via dei Fori Imperiali met links muur van Templum Pacis
Ss Cosma e Damiano was de eerste kerk die gesticht op het Forum Romanum en het Forum Pacis in 527. Paus Felix IV veranderde de grote audiëntiehal met absis van de Templum Pacis in een kerk door de de simpele toevoging van een mozaiek in de absis en door de Tempel van Romulus te gebruiken als ingang en atrium (voorhof), die zich dus oorspronkelijk op het Forum Romanum bevond. Deze ingang is niet meer toegankelijk nu, maar kan door een glazen venster in de kerk de binnenzijde en de opgravingen goed zien. Hoewel het Christendom sinds het edict van Constantijn de Grote halverwege de 4e eeuw de officieel erkende godsdienst was duurde het toch nog bijna 2 eeuwen voordat het eerste gebouw van de christelijke cultus verrees in het "heidense" monumentale centrum van de stad, omdat tot die tijd waarschijnlijk de vijandschap van de nog machtige heidense adel onoverwinnelijk was gebleken. De verering van Ss Cosmas en Damianus nam vanaf de 5e eeuw een grote vlucht en het geloof ontstond dat als een ziek iemand in de kerk sliep hij een droom zou krijgen die tot genezing zou leiden ( zoals in een Asklepeion in de klassieke Griekse religie). De kerk werd in 695 door paus Sergius I en in 772 door paus Hadrianus I verfraaid en uitgebreid om een betere opvang van en voedsel voor de behoeftigen mogelijk te maken. In 1512 werd de kerk door kardinaal Alessandro Farnese toevertrouwd aan de Franciscanen van de derde regulaire Orde, die een serie restauratie en uitbreidingen verwezenlijkten. Maar het was in 1632, onder paus Urbanus VIII, dat de kerk totaal vernieuwd werd volgens een ontwerp van de architekt Luigi Amigucci. Deze besloot om, omdat het Forum Romanum een ongezond en water doorsijpelend karakter gekregen had, de vloer goed 7 meter te verhogen, zo een bovenkerk en een benedenkerk (de huidige crypte) creërend. Dit had tevens tot gevolg dat de ingang via de Tempel van Romulus aan het Forum Romanum verplaatst werd naar de zijde van de kerk aan de via dei Fori Imperiali ( zie foto bovenaan). In dezelfde periode lieten de Franciscanen het klooster bouwen aan de rechterkant van de kerk. De muur links van de ingang is nog van de Templum Pacis, met de gaten nog zichtbaar van de krammen waarmee de Forma Urbis - een in marmer gebeitelde plattegrond van het oude Rome, bevestigd was.
	Het 6e eeuwse absis mozaiek in Byzantijnse stijl is origineel en beroemd. Het inspireerde veel latere mozaieken. Het stelt de Parousia (Wederkomst) van Christus voor: " op de wolken van de Hemel met macht en grote glorie" (Mattheus 24-30). De manier waarop Christus is geschilderd is meer Romeins dan Byzantijns, ondanks de duidelijk Byzantijnse stijl van het werk als geheel. Het mozaiek stelt Christus voor staande op rode wolken (teken van de dageraad) en gekleed in gouden gewaden met daarop het monogram I (van Iesus). In zijn linkerhand houdt hij de Wetsrol vast.
Aan Christus linkerkant (voor ons rechts) staat St. Petrus die Cosmas of Damianus ( de twee zijn identiek afgebeeld omdat ze een tweeling waren) voorleidt. Cosmas of Damianus houdt zijn martelaarskroon vast en een rode dokterstas ovezr zijn arm. Helemaal rechts (niet zichtbaar op de foto) staat S. Theodorus ook met een martelaarskroon in zijn hand; Aan Christus rechterkant (voor ons links) staat St. Paulus die de andere tweelingbroer ook met martelaarskroon voorleidt. Helemaal links (niet zichtbaar op de foto) staat paus Felix IV, die Christus een model van de kerk aanbiedt. De figuren staan boven gouden waterstromen, die de Jordaan (IORDANES) voortstellen en aan weerszijden iseen palmboom en aan de linkerkant ook een phoenix, symbool van verrijzenis. Hieronder is het Lam Gods met een zilveren aureool, omgeven door 12 schapen die de apostelen voorstellen. Het Lam staat op een heuvel met re'chts Bethlehem en links Jeruzalem; uit de heuvel stromen de vier rivieren uit het Paradijs (GION, PISON, TIGRIS, EVFRATA). Onder de schapen staat de grote wij-inscriptie Het Hoogaltaar gebouwd door Domenico Castelli in ca. 1637 is een goed voorbeeld van Barok. Het bevat een schrijn met daarin een 12e eeuwse Byzantijnse ikoon van de Madonna.
De trioomfboog in de Ss Cosma e Damiano.
Het triomfboogmozaiek is ook uit de 6e eeuw, maar kan voltooid zijn onder paus Sergius I (692-701). De symbolische afbeeldingen zijn gebaseerd op de hoofdstuken 4 en 5 van de Opbaring van Johannes. De triomfboog bedekt twee van de vier oorspronkelijke ramen van hal uit de 4e eeuw. Het Lam Gods ligt op een troon versierd met juwelen onder een kruis en boven een rol met de zeven zegels. Het Lam wordt geflankeerd door zeven kandelaars met juwelen erop en vier engelen. Links symboliseert de gevleugelde man Mattheus en rechts is de adelaar, het symbool van de evangelist Johannes. Onderaan de triomfboog zijn nog de armen van de 24 oudsten die kronen dragen, de figuren in volle lengte en de andere twee evangelisten zijn verloren gegaan tijdens de restauratie in de 17e eeuw. De relikwieën van Cosmas en Damianus worden bewaard in de crypte beneden. De sacristie bevat de relijkschrijn van s. Mattheus en een kostbare, waardevolle kelk. In een vertrek in het aangrenzende klooster staat de beroemde Napolitaanse Kerststal, een mooi 18e eeuwse tableau van de het Kerstgebeuren met prachtig gesneden beeldjes.

HET OUDE ROME - & - ROME VANAF DE MIDDELEEUWEN

Rome rione X Campitelli: Ss. Cosma e Damiano